- Wersja
- Pobierz 411
- Wielkość pliku 480.53 KB
- Liczba plików 1
- Data utworzenia 2026-04-24
- Ostatnia aktualizacja 2026-09-01
Analiza behawioralna popytu konsumentów na żywność pochodzącą ze zrównoważonych źródeł
W niniejszym raporcie zebrano wyniki siedmiu badań empirycznych analizujących, w jaki sposób zmiany w otoczeniu żywnościowym mogą sprzyjać bardziej zrównoważonej konsumpcji żywności. Systemy żywnościowe w znacznym stopniu przyczyniają się do degradacji środowiska, powodując utratę siedlisk, zanieczyszczenie wody, spadek różnorodności biologicznej oraz zmiany klimatu (Crippa i in., 2021). W odpowiedzi na to Unia Europejska w ramach strategii „Od pola do stołu” dąży do zmniejszenia wpływu systemu żywnościowego na środowisko i klimat poprzez promowanie zmian w całym łańcuchu wartości, od produkcji po konsumpcję (Komisja Europejska, 2020). W ramach tej transformacji sektor detaliczny zajmuje strategiczną pozycję, ponieważ kształtuje dostępność produktów, działania marketingowe oraz kontekst zakupów, i dlatego jest wyraźnie wskazany w zawartym w strategii wezwaniu do zmian w praktykach dystrybucji i promocji żywności.
W siedmiu badaniach podsumowanych w niniejszym raporcie oceniono szeroki zakres działań, realizowanych głównie w ramach działalności prywatnych sieci handlowych z branży spożywczej, w tym środki związane z architekturą wyboru, strategie cenowe, oznaczenia klimatyczne oraz inne narzędzia stosowane w punktach sprzedaży. Łącznie dotyczą one dwóch nadrzędnych celów, które mają kluczowe znaczenie dla przejścia na bardziej zrównoważone systemy żywnościowe:
• Ograniczanie wpływu spożycia żywności na klimat poprzez działania prowadzone w supermarketach (badania 1–5)
• Promowanie spożycia żywności produkowanej lokalnie poprzez krótkie łańcuchy dostaw (badania 6 i 7)
W badaniach 1 i 2 przeanalizowano, w jaki sposób działania podejmowane przez supermarkety wpływają na oddziaływanie całego koszyka spożywczego na klimat, opierając się na eksperymentach ankietowych przeprowadzonych w różnych krajach. W badaniu 3 skupiono się na substytucji mięsa przez rośliny strączkowe przez konsumentów w różnych scenariuszach cenowych, wykorzystując eksperymenty ankietowe przeprowadzone w Danii. W badaniach 4 i 5 przetestowano strategie promocyjne stosowane w sklepach, mające na celu zwiększenie zakupów roślin strączkowych, poprzez eksperymenty terenowe w działających supermarketach w Hiszpanii i Danii. W badaniu 6 oceniono skuteczność różnych komunikatów promocyjnych w przyciąganiu klientów do sklepu rolnego w Anglii, natomiast w badaniu 7 zbadano postrzeganie konsumentów, ich reakcje emocjonalne oraz zachowania zakupowe związane z targami rolniczymi w Rumunii, ze szczególnym uwzględnieniem żywności produkowanej lokalnie.
Podsumowując, wyniki siedmiu badań pokazują, że interwencje behawioralne w środowiskach sprzedaży detalicznej żywności mogą skłaniać konsumentów do wybierania bardziej zrównoważonych opcji. Jednak ich indywidualne efekty są zazwyczaj niewielkie. Dowody wyraźnie wskazują, że zintegrowane pakiety interwencyjne – zwłaszcza te łączące środki cenowe, oznakowanie klimatyczne oraz strategiczne rozmieszczenie produktów – są znacznie skuteczniejsze niż działania podejmowane w izolacji. Znaczące ograniczenie wpływu konsumpcji żywności na klimat wymaga zatem zmian strukturalnych w środowisku żywnościowym, a nie polegania wyłącznie na działaniach dobrowolnych lub informacyjnych.
Wiele z zidentyfikowanych skutecznych działań mieści się w zakresie działalności prywatnych sieci handlowych zajmujących się sprzedażą detaliczną żywności, co stawia je w roli ważnych podmiotów sprzyjających zmianom. Jednocześnie takie poleganie na działaniach sieci handlowych wiąże się z pewnymi ograniczeniami z punktu widzenia polityki publicznej. Chociaż sieci handlowe mogą odgrywać kluczową rolę wspomagającą, jest mało prawdopodobne, by stały się głównymi motorami zmian systemowych. Instrumenty polityki publicznej – takie jak regulacje, zachęty podatkowe i obowiązkowe wymogi informacyjne – będą prawdopodobnie niezbędne, aby ściślej dostosować praktyki detaliczne do szerszych celów zrównoważonego rozwoju.
Pełna wersja raportu będzie wkrótce dostępna.
