Studia przypadku: Woda

Insights from the European Water Resilience Strategy (2025)

In this second SPI briefing, we introduce foresight—an approach that helps stakeholders move beyond disagreements, strengthen cooperation and trust, and explore shared pathways toward a desirable future. This is especially relevant for complex and sensitive issues such as collective water use in agriculture, a critical resource for food production. The policy corner highlights key insights from the European Water Resilience Strategy (June 2025), the Water Framework Directive (WFD), and highlights regarding water within the new Common Agricultural Policy (CAP).

This working paper, with the title “Collective Incentives and Fairness Norms in Agri-Environment Schemes: An Agent-Based Analysis of Cost-Effectiveness”, presents the development of an agent-based model that incorporates behavioural experimental data into the decision-making process. More specifically, the model is designed to assess different policy designs for collective agri-environmental schemes aimed at reducing nitrogen leaching and evaluating their cost-effectiveness. Farmer decision-making in the model is twofold. First, it reflects standard profit-maximizing behaviour. Second, following the empirical findings of Zemo, Kahsay, Termansen, and Thorsen (2026), we incorporate a fairness component into decision-making, guided by the theory of fairness developed by Fehr and Schmidt (1999). Accordingly, agents experience disutility when their individual contributions to the collective target are perceived as unfair.

Overall, the model represents a first and relatively simple approach in its current working paper form. However, the implementation in Julia provides a foundation for future extensions aimed at more accurately capturing decision-making processes.

Zarządzanie zasobami wodnymi w skali krajobrazu jest kluczowe dla rozwiązywania wyzwań środowiskowych i hydrologicznych w rolnictwie europejskim. Ze względu na fragmentaryczny podział gruntów, zarządzanie musi wykraczać poza pojedyncze nieruchomości i być zgodne z systemami hydrologicznymi, co wymaga współpracy w ramach zarządzania zbiorowego, angażującego rolników i innych interesariuszy.

Niniejsze badanie (Kamień milowy 9) dotyczące motywów i barier działania zbiorowego mającego na celu ograniczenie wpływu na zasoby wodne wykorzystuje zasady projektowania Elinor Ostrom (ang. Design Principles, DPs) jako narzędzie diagnostyczne do oceny odporności instytucjonalnej w trzech przypadkach: zarządzanie nawadnianiem w Hiszpanii i na Węgrzech oraz regulacja azotu w zlewni w Danii.

Przypadek hiszpański wykazuje silną zgodność z zasadami DPs, charakteryzuje się zagnieżdżonymi, kierowanymi przez użytkowników organizacjami oraz prawnym uznaniem praw zbiorowych. Przypadek węgierski cechuje silna kontrola top-down, ale brak zdolności do realizacji skomplikowanych i zbiorowych inicjatyw zarządzania wodą, jak również brak niezbędnej współpracy oddolnej, koordynacji i profesjonalnego wsparcia. Przypadek duński znacznie odbiega od zasad DPs z powodu ograniczonego zaangażowania interesariuszy i autonomii użytkowników.

Wyniki te pokazują, jak kontekst instytucjonalny i projektowanie mechanizmów zarządzania wpływają na legitymację i skuteczność zarządzania zasobami wodnymi. Chociaż zasady Ostrom stanowią cenną miarę instytucjonalną, dają ograniczony wgląd w czynniki behawioralne wpływające na udział rolników.

Proponujemy, aby przyszłe badania nad zasadami Ostrom uwzględniały perspektywę behawioralną, aby lepiej zrozumieć sukcesy i niepowodzenia zbiorowych programów rolno-środowiskowych w zakresie zrównoważonego korzystania z zasobów wodnych. Nasze dalsze prace będą wykraczać poza analizę instytucjonalną, koncentrując się na identyfikacji dźwigni i barier behawioralnych w zbiorowych programach rolno-środowiskowych.

Niniejszy raport (Deliverable 2.2) opiera się na wstępnym koncepcyjnym i analitycznym frameworku projektu VISIONARY i ma na celu zobrazowanie, w jaki sposób wybrane studia przypadków w ramach projektu VISIONARY uzupełniają się nawzajem w realizacji kluczowych celów projektu. Raport ma również na celu krótko przedstawić teoretyczne podstawy naszej pracy oraz nakreślić podejście zastosowane w studiach przypadków.

Wszystkie najważniejsze informacje o VISIONARY w skrócie.