- Wersja
- Pobierz 82
- Wielkość pliku 439.84 KB
- Liczba plików 1
- Data utworzenia 2026-04-24
- Ostatnia aktualizacja 2026-09-01
Rola czynników behawioralnych w kształtowaniu interwencji w ramach polityki gospodarczej mających na celu ograniczenie emisji gazów cieplarnianych (GHG) pochodzących z rolnictwa
Niniejszy artykuł, opracowany w ramach pakietu roboczego 3 (WP3) projektu VISIONARY, przyczynia się do realizacji nadrzędnego celu, jakim jest zidentyfikowanie narzędzi politycznych mogących wspierać przejście na zrównoważone systemy rolnicze i żywnościowe w Europie. W ramach WP3 bada się, w jaki sposób podejścia behawioralne i metody eksperymentalne mogą pomóc w opracowywaniu skutecznych interwencji w zakresie polityki rolno-środowiskowej, mających na celu sprostanie trzem kluczowym wyzwaniom związanym z transformacją: neutralności klimatycznej, powstrzymaniu utraty różnorodności biologicznej oraz poprawie jakości wody. W tym kontekście niniejszy manuskrypt skupia się na roli czynników behawioralnych – czynników poznawczych, społecznych i dyspozycyjnych, które kształtują proces podejmowania decyzji przez ludzi – w określaniu reakcji rolników na instrumenty polityki gospodarczej mające na celu ograniczenie emisji gazów cieplarnianych (GHG) pochodzących z rolnictwa.
W niniejszym artykule przedstawiono wyniki dwóch uzupełniających się badań eksperymentalnych. Pierwsze z nich dotyczy preferencji włoskich hodowców bydła mlecznego w zakresie alternatywnych systemów płatności, mających na celu zachęcenie do stosowania suplementów paszowych zawierających olejki eteryczne w celu ograniczenia emisji metanu z przewodu pokarmowego. Wykorzystując eksperyment typu „laboratorium w terenie” z udziałem 120 rolników z Autonomicznej Prowincji Trydentu, badanie to pozwala określić gotowość do akceptacji płatności opartych na działaniach (ABP), płatności oparte na wynikach (RBP) w ramach programu rolno-środowiskowego dotyczącego klimatu lub dobrowolnego rynku emisji dwutlenku węgla, a także hybrydowych systemów płatności (HP), łączących oba te elementy. Drugie badanie analizuje przekonania duńskich rolników na temat ekonomicznych skutków podatkuod emisji CO₂edla rolnictwa oraz sprawdza, czy przekazanie informacji eksperckich może zmniejszyć błędne wyobrażenia i zwiększyć poparcie dla tej polityki. Opiera się ono na randomizowanym eksperymencie ankietowym z udziałem 981 rolników, przeprowadzonym w kontekście rzeczywistych duńskich propozycji podatkuod emisji CO2ezarówno przy wysokim (750 DKK/tonę), jak i niskim (125 DKK/tonę) poziomie rygorystyczności.
Wyniki pokazują, że czynniki behawioralne odgrywają kluczową rolę w akceptacji przez rolników instrumentów polityki klimatycznej. Włoscy hodowcy bydła mlecznego wykazują ogólną preferencję dla programów opartych na wynikach (ABP) w stosunku do programów opartych na zasadach (RBP), co wynika z ich znajomości, preferencji pewności oraz mniejszej złożoności; jednak akceptacja innowacyjnych mechanizmów płatności znacznie wzrasta w przypadku obecności postaw proekologicznych, awersja do ryzyka jest mniejsza, a rolnicy odczuwają większą kontrolę behawioralną nad wdrażaniem nowych praktyk, a także gdy programy oparte na wynikach (RBP) są wprowadzane w formach hybrydowych obok dotacji konwencjonalnych. Co istotne, reakcje rolników na programy hybrydowe są bardziej spójne, gdy są one powiązane z ramami AECS niż z ramami dobrowolnego rynku emisji dwutlenku węgla, co sugeruje, że czyste mechanizmy rynkowe tworzą dodatkowe bariery psychologiczne. Duńscy rolnicy systematycznie i znacznie przeceniają negatywne skutki gospodarcze podatku odCO2e— nawet trzykrotnie w stosunku do szacunków ekspertów — a ta rozbieżność w postrzeganiu stanowi kluczowy czynnik sprzeciwu wobec polityki. Informacje eksperckie częściowo zmniejszają te błędne wyobrażenia i zwiększają poparcie dla podatku, ale efekt ten jest zróżnicowany: mniejsze gospodarstwa i producenci roślin uprawnych reagują chętniej, podczas gdy większe gospodarstwa i hodowcy zwierząt wykazują ograniczoną zmianę przekonań, co jest zgodne z rozumowaniem motywowanym. Badanie wykazało również, że sprzeciw wobec podatku od emisji dwutlenku węgla może paradoksalnie zwiększyć otwartość na system handlu uprawnieniami do emisji w rolnictwie, co wskazuje na efekt substytucji politycznej mający istotne implikacje dla kolejności wdrażania polityki. Wszystkie te ustalenia podkreślają, że osiągnięcie redukcji emisji gazów cieplarnianych w rolnictwie wymaga projektów politycznych uwzględniających realia behawioralne, w tym niechęć do niepewności, błędy w przekonaniach oraz zróżnicowanie rolników, przyczyniając się tym samym do realizacji szerszego celu projektu VISIONARY, jakim jest określenie, w jaki sposób projektowanie polityki może ułatwić transformację w kierunku zrównoważonego rozwoju w zróżnicowanych kontekstach społeczno-ekologicznych.
Pełna wersja raportu będzie wkrótce dostępna.
Attached Files
